İşverenin Peşin Ödeme Yükümlülüğü ve “Zorunluluk” Unsuru
Çalışma hayatında yıllık izin, işçinin anayasal dinlenme hakkının bir tezahürüdür. Ancak 4857 sayılı İş Kanunu, sadece iznin kullandırılmasını değil, bu izin süresine ait ücretin ne zaman ödenmesi gerektiğini de emredici bir hükümle düzenlemiştir. Birçok işveren, “İşçi zaten maaşını ay sonunda alıyor, izin dönemine ait ücreti de normal maaş gününde yatırırız” mantığıyla hareket etse de, bu uygulama hukuka aykırıdır.
Mevzuatın “Peşin Ödeme” Emri Nedir?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 57. maddesi gayet açıktır: "İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini ilgili işçinin izine başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır."
Buradaki “zorundadır” ifadesi, işverene bırakılmış bir takdir yetkisi değildir. İşçi tatile çıkarken, tatil harcamalarını karşılayabilmesi ve dinlenme hakkını ekonomik bir kaygı gütmeden kullanabilmesi amaçlanmıştır.
Ücretin Ödenmemesi “Haklı Fesih” Sebebi midir?
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2025 yılında verdiği en güncel kararlar (2025/2024 E. ve 2025/2487 K.), bu konudaki tereddütleri tamamen gidermiştir. Kanun’un 24/II-e maddesinde düzenlenen “ücretin kanun hükümlerine uygun olarak ödenmemesi” ve f bendi uyarınca “çalışma şartlarının uygulanmaması” başlıkları altında, izin ücretinin peşin ödenmemesi işçi için haklı nedenle fesih imkanı tanır.
Yani işçi; “Siz bana izin ücretimi izne çıkmadan önce vermediniz, bu nedenle iş sözleşmemi haklı nedenle feshediyorum” diyerek işi bırakabilir ve şartları oluşmuşsa (en az 1 yıllık kıdem) kıdem tazminatını talep edebilir.
Somut Bir Vakıa Örneği (Olay Kurgusu)
Olay: İşçi (A), bir fabrikada 4 yıldır makine operatörü olarak çalışmaktadır. 2024 yılı Temmuz ayında 14 günlük yıllık izne ayrılmak üzere dilekçesini vermiş ve onay almıştır. (A), izne çıkmadan önceki son iş gününde muhasebe servisine giderek; “Tatile gideceğim, masraflarım olacak, kanun gereği 14 günlük izin ücretimin peşin yatırılmasını istiyorum” demiştir. İşveren yetkilisi ise; “Bizde adet böyle değil, ay sonunda herkesle beraber maaşın yatar” diyerek talebi reddetmiştir.
Süreç ve Sonuç: İşçi (A), izne çıktıktan sonra veya izindeyken (veya dönünce derhal), işverene bir ihtarname göndererek izin ücretinin peşin ödenmemesinin kanuna aykırı olduğunu, bu durumun çalışma şartlarının uygulanmaması anlamına geldiğini belirterek iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmiştir.
Hukuki Değerlendirme: Açılan davada mahkeme; 4857 sayılı Kanun 57/1 maddesinin açık ihlali olduğunu saptayacak ve işçinin feshini “haklı” bularak, işverenin işçiye kıdem tazminatını ödemesine hükmedecektir.
Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)
- Soru: İzin ücretimi peşin almazsam hemen istifa etmeli miyim? Cevap: Bu bir haktır ancak risklidir. İstifa etmeden önce mutlaka bir avukata danışarak sürecin ihtarname ile yönetilmesi gerekir.
- Soru: İşveren “Zaten maaş gününde yatıracağız” diyor, bu yeterli değil mi? Cevap: Hayır. Kanun
"izinden önce"diyerek kesin bir zaman sınırı çizmiştir. - Soru: Sadece 3 günlük bir izne çıksam da peşin ödeme yapılmalı mı? Cevap: Evet, kanun izin süresi ayrımı yapmaksızın yıllık ücretli izin dönemi için bu zorunluluğu getirmiştir.
- Soru: İzin ücretim peşin yatmadı ama ben tatilden döndüm, hala fesih hakkım var mı? Cevap: Evet, bu ihlal bir kez gerçekleştiğinde “çalışma şartlarının uygulanmaması” kapsamında makul süre içinde fesih hakkınızı kullanabilirsiniz.
- Soru: İhbar tazminatı alabilir miyim? Cevap: Haklı nedenle fesih yapan taraf (işçi), ihbar tazminatı alamaz; ancak kıdem tazminatına hak kazanır.
- Soru: İş sözleşmemde “İzin ücretleri maaş gününde ödenir” maddesi varsa ne olur? Cevap: İş kanununun bu maddesi emredicidir. İşçi aleyhine olan sözleşme hükümleri geçersiz sayılır.
- Soru: Bu durum sadece yıllık izin için mi geçerli? Mazeret izinleri dahil mi? Cevap: Bu kural özellikle “yıllık ücretli izin” için düzenlenmiştir.
- Soru: İşveren parayı nakit mi vermek zorunda? Cevap: Banka kanalıyla yatırılması esastır ancak ödemenin
"açıklama"kısmında izin ücreti olduğu ve izne çıkmadan önce yapıldığı görülmelidir. - Soru: Kıdemim 1 yılın altındaysa tazminat alabilir miyim? Cevap: Kıdem tazminatı için en az 1 yıllık çalışma süresi şarttır. 1 yılın altındaysanız fesih haklı olsa da kıdem tazminatı doğmaz.
- Soru: “Avans” olarak ödenmesi ne anlama gelir? Cevap: Eğer tam tutar hesaplanamıyorsa, yaklaşık tutarın işçiye ön ödeme olarak verilmesidir.
Bu konuda bir hak kaybı yaşadığınızı düşünüyorsanız, davanızı açmadan önce sürecin usulüne uygun yürütülmesi için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.
Bir yanıt yazın