Arabulucu Toplantısına Katılmayı Kabul Edip Gitmemek: Haklıyken Haksız Duruma Düşmeyin!
Hukuk sistemimizde artık pek çok dava türünde (işçi-işveren uyuşmazlıkları, kira kavgaları, ticari davalar gibi) mahkemeye gitmeden önce “Arabuluculuk” masasına oturmak yasal bir zorunluluk haline geldi. Bu süreçte en çok karşılaştığımız senaryo ise şudur: Karşı taraf arabulucuyu aradığında “Tabii ki katılırım, çözelim bu işi” der; ancak toplantı günü ve saati geldiğinde ne kapıdan içeri girer ne de telefonlara bakar. Vatandaş nezdinde bu durum sadece bir “vakit kaybı” gibi görünse de, hukuk sistemimiz bu “ısrarlı katılmama” durumuna karşı çok ağır yaptırımlar öngörmüştür.
Arabuluculuk süreci, aslında taraflara kendi kaderlerini tayin etme şansı verir. Mahkeme yıllarca sürer, masraflıdır ve streslidir. Arabuluculuk ise birkaç saatte bitebilecek bir köprüdür. Ancak bu köprüyü bilerek ve isteyerek yıkan taraf, yani toplantıya katılacağını beyan etmesine rağmen hiçbir haklı mazeret (hastalık, kaza vb.) sunmadan randevuya gelmeyen taraf, davanın sonunda “kazansa bile” çok ağır bir fatura ile karşılaşır. Yasalarımız burada dürüstlük kuralını korur; “Eğer masaya gelip konuşsaydın belki bu dava hiç açılmayacaktı, mahkemeyi boş yere meşgul ettin” diyerek gelmeyen tarafı cezalandırır.
Özellikle Gaziantep gibi ticaretin ve iş hayatının hızlı aktığı bir şehirde, arabuluculuk görüşmeleri işçi alacaklarından kira tespitlerine kadar her gün yüzlerce dosyada uygulanıyor. Toplantıya katılmamayı bir “strateji” veya “karşı tarafı yıldırma politikası” olarak görenler, davanın sonunda mahkeme masrafları ve avukatlık ücretleri altında ezilebilirler. İşte bu sürecin işleyişi ve “gelmemenin” hukuki sonuçları hakkında bilmeniz gereken her şey:
Vaka Analizi
- Olay: İşçi Ahmet, kıdem tazminatı için eski patronu Mehmet Bey’i arabulucuya davet eder. Arabulucu Mehmet Bey’i aradığında, Mehmet Bey “Tamam, ben haklıyım ama gelip anlatacağım, toplantıya katılmayı kabul ediyorum” der. Toplantı günü belirlenir, Ahmet ve avukatı Gaziantep’teki arabuluculuk bürosuna gider. Ancak Mehmet Bey ne gelir ne de aramalara cevap verir. Arabulucu, Mehmet Bey’in “geçerli bir mazeret sunmaksızın katılmadığını” tutanağa yazar. Ahmet mecburen dava açar.
- Hatalı Yaklaşım: Mehmet Bey, toplantıya katılmayarak Ahmet’i oyaladığını ve davayı zorlaştırdığını düşünür. Oysa bu hamle, davanın sonucunu değil, sadece davanın “faturasını” değiştirir.
- Çözüm ve Sonuç: Dava 1 yıl sürer ve mahkeme Mehmet Bey’i haklı bulur (Ahmet’in aslında tazminat hakkı olmadığını tespit eder). Normal şartlarda davayı kazanan tarafın masraflarını kaybeden öder. Ancak Mehmet Bey arabulucuya gelmediği için, davayı kazanmış olmasına rağmen tüm mahkeme masraflarını ve Ahmet’in avukatına ödenmesi gereken vekalet ücretini cebinden ödemek zorunda kalır. Çünkü kanun der ki: “Gelseydin bu dava belki hiç açılmayacaktı.”
Arabuluculuk Toplantısına Katılmama Durumu Hakkında Merak Edilen 10 Soru
- Arabulucuya katılacağımı söyleyip gitmezsem ne olur? Hukuki tabirle “geçerli bir mazeretiniz” yoksa, ileride açılacak davada haklı çıksanız bile tüm yargılama giderlerinden sorumlu tutulursunuz.
- Davayı kazansam bile mi masrafları öderim? Evet. Kanun bu konuda çok nettir; arabuluculuğa mazeretsiz katılmayan taraf, dava sonucunda lehine karar verilse dahi yargılama giderinin tamamını öder.
- Karşı tarafın avukatlık ücretini de ben mi öderim? Evet, normalde davayı kaybeden taraf karşı tarafın avukat ücretini öderken, siz gelmediğiniz için kazansanız bile bu ücreti ödemek zorunda kalabilirsiniz.
- Hangi mazeretler geçerli sayılır? Ani gelişen ağır hastalık (heyet raporu ile), doğal afet, kaza veya önceden öngörülemeyen çok ciddi engeller geçerli mazeret sayılabilir. “İşim vardı” veya “Unuttum” geçerli bir mazeret değildir.
- Toplantıya katılmayacağımı son dakika haber verirsem ceza yer miyim? Sadece haber vermek yetmez; katılmama nedeninizin “geçerli bir engel” olması ve bunu belgelendirmeniz gerekir.
- Arabulucu beni aradığında “Gelmem” dersem sonuç aynı mı? Eğer en baştan reddederseniz süreç farklı işleyebilir ancak “Geleceğim” deyip dosyayı oyalayıp gelmemek yaptırımı en ağır olan durumdur.
- Avukatım benim yerime gidebilir mi? Evet, avukatınıza özel yetkili bir vekaletname verdiyseniz sizin yerinize toplantıya katılabilir ve imza atabilir. Bu durumda siz gitmiş sayılırsınız.
- Gaziantep’te arabuluculuk toplantıları nerede yapılıyor? Genellikle arabulucunun özel ofisinde veya Adliye bünyesindeki arabuluculuk merkezlerinde yapılır. Toplantı yeri size önceden bildirilir.
- Arabulucuda anlaşırsak mahkemeye gitmeye gerek kalır mı? Kesinlikle hayır. Arabuluculuk tutanağı mahkeme ilamı (kararı) gücündedir. Anlaştığınız an konu hukuken sonsuza dek kapanır.
- Karşı taraf gelmediğinde süreç nasıl ilerler? Arabulucu “Son Oturum Tutanağı” hazırlar ve karşı tarafın gelmediğini kayıt altına alır. Siz bu tutanakla doğrudan mahkemeye gidip davanızı açabilirsiniz.
Gaziantep barosu Avukat Ali Tümbaş
