Sürekli Şehir Dışı Görevlendirmenin İş Sözleşmesine Etkisi ve Çalışanın Haklı Fesih Yetkisi
İş hayatında en sık karşılaşılan uyuşmazlıklardan biri, işverenin yönetim hakkını sınırları aşacak şekilde kullanmasıdır. Özellikle çalışanların rızası dışında veya iş sözleşmesindeki sınırları zorlayacak biçimde sürekli farklı şehirlerde görevlendirilmesi, işçi açısından çalışma koşullarının ağırlaşması anlamına gelir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 22. maddesi uyarınca işveren, iş sözleşmesiyle veya sözleşmenin eki niteliğindeki işyeri yönetmeliği ve benzeri kaynaklar ya da işyeri uygulamasıyla oluşan çalışma koşullarında esaslı bir değişikliği ancak durumu işçiye yazılı olarak bildirmek suretiyle yapabilir. Sürekli farklı şehirlerde görevlendirilme de çalışma koşullarında esaslı değişiklik (işçinin mevcut düzenini, aile yaşantısını ve çalışma ortamını doğrudan olumsuz etkileyen köklü değişiklikler) niteliğindedir.
İş sözleşmesinde “nakil yetkisi” veya “farklı illerde görevlendirilebilir” şeklinde genel bir hükmün yer alması, işverene sınırsız bir nakil hakkı vermez. Yargıtay kararlarına göre işverenin nakil yetkisini kullanırken objektif ve dürüstlük kuralına uygun davranması, bu görevlendirmenin işin gereği olarak zorunlu olduğunu somut olarak ortaya koyması gerekir. Eğer işveren bu yetkiyi kötüye kullanıyor, işçiyi yıldırmak veya istifaya zorlamak amacıyla (mobbing/bezdiri amacıyla) sürekli farklı illere gönderiyorsa, bu durum dürüstlük kuralına aykırılık teşkil eder. Bu durumda çalışan, yapılan esaslı değişikliği kabul etmek zorunda değildir ve yasal haklarını koruyarak sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.
Sürekli farklı şehirlerde görevlendirme ile karşı karşıya kalan bir işçinin yasal hakları ve dikkat etmesi gereken süreçler şu şekildedir:
- Yazılı Bildirim ve 6 İş Günü Kuralı: İşveren çalışma koşullarındaki esaslı değişikliği işçiye yazılı olarak bildirmelidir. İşçi bu değişikliği 6 iş günü içinde yazılı olarak kabul etmezse, değişiklik işçiyi bağlamaz.
- Haklı Nedenle Fesih Hakkı: İşverenin rıza dışı veya kötü niyetli nakil baskısı üzerine işçi, İş Kanunu’nun 24/II maddesi (ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller) uyarınca iş sözleşmesini derhal haklı nedenle feshedebilir.
- Kıdem Tazminatı Hakkı: İş sözleşmesini bu gerekçeyle haklı nedenle fesheden ve en az 1 yıllık kıdemi (aynı işverene bağlı toplam çalışma süresi) olan işçi, kıdem tazminatı almaya hak kazanır. Ancak haklı fesih durumunda ihbar tazminatı (sözleşmeyi aniden fesheden tarafın diğer tarafa ödemesi gereken tazminat) talep edilemez.
- Arabuluculuk Dava Şartı: İş sözleşmesini fesheden işçinin kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacaklarını talep edebilmesi için mahkemeye gitmeden önce arabuluculuk (dava açmadan önce kanunen başvurulması zorunlu olan dostane çözüm yöntemi) yoluna başvurması yasal bir zorunluluktur.
Kötü Niyetli Şehir Dışı Görevlendirme ve Arabuluculuk Çözümü
Olay:
Gaziantep merkezli bir lojistik firmasında 4 yıldır kıdemli operasyon sorumlusu olarak çalışan Mehmet Bey’in iş sözleşmesinde “işverenin ihtiyaç halinde diğer şubelerde görevlendirme yapabileceği” maddesi yer almaktadır. Şirket yönetimi, Mehmet Bey ile yaşanan bazı kişisel fikir ayrılıklarının ardından, onu sırasıyla önce Şanlıurfa, ardından Van ve son olarak Trabzon şubelerinde ikişer haftalık sürelerle sürekli görevlendirmiştir. Son olarak da kalıcı olarak Kars şubesine nakledildiğini yazılı olarak bildirmiştir. Mehmet Bey, bu sürekli seyahat ve nakil durumunun aile düzenini bozduğunu, kendisine yönelik bir yıldırma politikası uygulandığını belirterek nakil kararını 3 iş günü içinde yazılı olarak reddetmiş ve iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmiştir.
Süreç:
Mehmet Bey, kıdem tazminatı ve ödenmeyen fazla mesai ücretlerinin tahsili amacıyla iş hukuku alanında uzman bir arabulucuya başvurarak dava şartı arabuluculuk sürecini başlatmıştır. Yapılan arabuluculuk müzakerelerinde işveren temsilcisi, iş sözleşmesindeki “nakil yetkisi” maddesine sığınarak feshin haksız olduğunu savunmuştur. Ancak arabulucu rehberliğinde yürütülen görüşmelerde; işverenin nakil yetkisinin dürüstlük kuralına aykırı kullanıldığı, sürekli kısa süreli şehir dışı görevlendirmelerin işin doğal akışına uymadığı ve Yargıtay içtihatlarına göre bu durumun işçi lehine haklı fesih oluşturduğu taraflara hukuki çerçevede aktarılmıştır.
Sonuç:
Yargılama sürecinin uzun süreceğini, mahkeme masraflarını ve olası bir davada haksız çıkma ihtimalini değerlendiren işveren tarafı anlaşmaya ikna olmuştur. Taraflar, Mehmet Bey’e 4 yıllık kıdem tazminatı karşılığı ve birikmiş fazla mesai ücretleri dahil olmak üzere toplam 220.000 TL ödenmesi konusunda anlaşmaya varmışlardır. Hazırlanan arabuluculuk anlaşma belgesi (tarafların anlaştığını gösteren ilam niteliğindeki resmi belge) taraflarca imzalanmış ve uyuşmazlık dava yoluna gidilmeden, sadece iki hafta gibi çok kısa bir sürede dostane bir şekilde çözüme kavuşturulmuştur.
Arabuluculuk Nedir ? yazımızı okumak için
Sıkça Sorulan Sorular
İş sözleşmesinde “nakil yetkisi” varsa işçi her görevlendirmeyi kabul etmek zorunda mıdır?
Hayır, zorunda değildir. İş sözleşmesindeki nakil yetkisi işverene sınırsız bir hak vermez. Görevlendirmenin işin gereği olması, keyfi olmaması ve dürüstlük kurallarına uygun yapılması gerekir. Kötü niyetli ve sürekli yapılan nakiller karşısında işçi sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.
Şehir dışı görevlendirmeyi kabul etmeyen işçi işten çıkarılırsa tazminat alabilir mi?
Evet. İşçi yasal süresi içinde (6 iş günü) yazılı olarak değişikliği kabul etmediğini bildirmesine rağmen işveren iş sözleşmesini feshederse, işçinin kıdem ve ihbar tazminatını ödemek zorundadır. Ayrıca şartları varsa işçi işe iade davası veya arabuluculuk süreci başlatabilir.
Görevlendirme yazısı tebliğ edilince haklı fesih için ne kadar süre vardır?
İşçi, çalışma koşullarında esaslı değişiklik oluşturan bu nakil yazısını tebliğ aldıktan sonra 6 iş günü içinde kabul etmediğini yazılı olarak bildirmelidir. Kabul edilmeyen değişiklik sonrası işveren sözleşmeyi feshetmezse veya işçiyi zorlamaya devam ederse, işçi makul bir süre içinde iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek işten ayrılabilir.
Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hukuki süreçlerinizde ve arabuluculuk görüşmelerinde hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
