Arabuluculuk Sürecinde SGK İşten Çıkış Kodu Değişikliği ve Hukuki Haklar

İş sözleşmesi sona eren çalışanların en sık karşılaştığı sorunlardan biri, Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirilen işten çıkış kodunun gerçeği yansıtmaması veya işsizlik maaşı almayı engellemesidir. İşveren tarafından sisteme girilen bu kodlar, işçinin gelecekteki kariyerini, işsizlik ödeneği haklarını ve tazminat süreçlerini doğrudan etkiler. İş hukuku uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk (dava açmadan önce kanunen yapılması zorunlu olan görüşme süreci) aşamasında, tarafların en çok müzakere ettiği konuların başında SGK çıkış kodunun düzeltilmesi yer almaktadır.

Arabuluculuk görüşmelerinde işverenin SGK çıkış kodunu değiştirmeyi kabul etmesi tamamen hukuka uygun ve mümkündür. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu kapsamındaki dava şartı veya ihtiyari arabuluculuk (tarafların kendi istekleriyle başvurduğu süreç) masasında, taraflar serbest iradeleriyle anlaşmaya varabilirler. Anlaşma sağlandığı takdirde işveren, SGK sisteminde yer alan işten ayrılış bildirgesini güncelleyerek kodu düzeltebilir.

SGK mevzuatına göre işverenler, işten çıkış bildirimini yaptıktan sonra belirli bir süre içinde elektronik ortamda düzeltme yapabilirler. Bu süre geçse dahi, arabuluculuk sürecinde imzalanan ve icra edilebilirlik şerhi (anlaşma belgesinin mahkeme kararı gibi bağlayıcı ve uygulanabilir olmasını sağlayan onay) içeren arabuluculuk anlaşma tutanağı ile SGK’ya başvurularak çıkış kodu güncellenebilir. İşveren, anlaşma doğrultusunda SGK’ya vereceği dilekçe ve arabuluculuk tutanağı ile kod değişikliğini resmi olarak gerçekleştirir.

İşten çıkış kodunun değiştirilmesi işçi açısından hayati önem taşır. Özellikle Kod 29 (İşverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı) veya yeni düzenlemedeki Kod 46, Kod 49 gibi gerekçelerle işten çıkarılan bir işçi, işsizlik maaşı alamaz ve yeni bir iş bulmakta ciddi zorluklar yaşar. Arabuluculuk masasında bu kodun Kod 04 (İşveren tarafından haklı neden belirtilmeden fesih) veya Kod 22 (Diğer nedenler) olarak değiştirilmesi yönünde mutabakata varılabilir.

Arabuluculuk müzakerelerinde SGK çıkış kodu değiştirilirken şu hususlara dikkat edilmelidir:

• İşsizlik Maaşı Hakkı: Kodun Kod 04 gibi işsizlik ödeneğine imkan tanıyan bir kodla değiştirilmesi durumunda işçi, diğer şartları da taşıyorsa İŞKUR’dan işsizlik maaşı almaya hak kazanır.
• Kıdem ve İhbar Tazminatı: Kod değişikliği genelde kıdem ve ihbar tazminatı ödemeleri ile paralel yürütülür. Anlaşma tutanağına ödeme miktarları net olarak yazılmalıdır.
• SGK İdari Düzeltme Süresi: İşveren, arabuluculuk son tutanağı düzenlendikten sonra vakit kaybetmeksizin bağlı bulunduğu SGK il/ilçe müdürlüğüne başvurarak düzeltme dilekçesi vermelidir.
• Ceza ve Prim Farkı Riskleri: Seçilen yeni kodun işverene ek prim veya idari para cezası yükleyip yüklemediği müzakere esnasında dikkate alınmalıdır.

Arabuluculuk süreci, mahkemelere kıyasla son derece hızlı, ekonomik ve gizlilik esasına dayalı bir çözüm yoludur. Mahkeme süreçleri yıllarca sürebilecekken, arabuluculuk ile birkaç gün veya hafta içinde anlaşma sağlanarak işçinin SGK kaydı düzeltilebilir ve hak ettiği ödemeler tahsil edilebilir.

İşten Çıkarılan İşçinin Hakları ve Arabuluculuk Çözümü yazımızı okumak için

Ahmet Bey, bir lojistik firmasında 4 yıl boyunca depo sorumlusu olarak çalışmıştır. İşveren ile yaşadığı tartışma sonrasında iş akdi feshedilmiş ve SGK bildiriminde çıkış sebebi olarak “Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık” gerekçesiyle Kod 29 girilmiştir. Ahmet Bey bu kod nedeniyle hem işsizlik maaşı alamamış hem de başvurduğu diğer firmalardan ret yanıtı almıştır.

Ahmet Bey, işçilik alacakları ve çıkış kodunun düzeltilmesi talebiyle iş hukuku arabuluculuk sürecine başvurmuştur. Arabuluculuk görüşmelerinde taraf temsilcileri bir araya gelmiş; Ahmet Bey’in tarafları yıpratan uzun bir dava süreci yerine uzlaşmak istediği belirtilmiştir. Yapılan müzakereler sonucunda işveren tarafı, fesih gerekçesinin Kod 04 (İşveren tarafından fesih) olarak değiştirilmesini ve kıdem tazminatının taksitle ödenmesini kabul etmiştir.

Arabuluculuk son tutanağı imzalandıktan sonra işveren, tutanak örneği ile birlikte SGK’ya başvurarak sistemdeki çıkış kodunu Kod 04 olarak güncellenmiştir. Ahmet Bey bu sayede İŞKUR’a başvurarak işsizlik maaşı almaya başlamış ve eski iş yerinden kaynaklı mağduriyetini dava açmadan, kısa sürede çözüme kavuşturmuştur.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hukuki süreçlerinizde ve arabuluculuk görüşmelerinde hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.