Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi ve Hesaplama Yöntemleri
Arabuluculuk ücreti, tarafların uyuşmazlık konusu üzerinde anlaşıp anlaşamadıklarına ve uyuşmazlığın türüne göre değişkenlik gösterir. Her yıl Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan “Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi” bu hesaplamanın yasal alt sınırını belirler. Ücretin belirlenmesinde iki ana senaryo mevcuttur: Konusu para olan uyuşmazlıklar ve konusu para olmayan uyuşmazlıklar.
Dava şartı olan (zorunlu) arabuluculuk süreçlerinde, taraflar anlaşamazsa iki saatlik ücret devlet tarafından karşılanır; ancak anlaşma sağlanması durumunda taraflar, aksi kararlaştırılmadıkça ücreti eşit şekilde öderler.
Vaka Analizi: İşçilik Alacağı Dosyasında Ücret Hesaplaması
Olay: İşçi (A) ile İşveren (B), iş sözleşmesinin feshi sonrası alacaklar konusunda arabulucuya başvurmuştur. Taraflar, toplamda 100.000 TL ödenmesi konusunda el sıkışmışlardır.
Hukuki Değerlendirme: Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi’ne göre, konusu para olan veya para ile ölçülebilen uyuşmazlıklarda ücret, anlaşılan miktar üzerinden yüzdelik oranla hesaplanır. Genellikle ilk 100.000 TL için bu oran (taraflar aksi bir anlaşma yapmadıkça) her iki taraf için %3 + %3 olmak üzere toplamda %6’dır.
Sonuç: Anlaşılan 100.000 TL üzerinden %6 oranında (6.000 TL) arabuluculuk ücreti tahakkuk eder. Eğer taraflar ödeme konusunda özel bir anlaşma yapmamışlarsa, bu tutarı 3.000 TL İşçi, 3.000 TL İşveren olacak şekilde eşit olarak öderler. Ancak asgari ücret tarifesinde belirlenen saatlik miktar, bu yüzdelik hesaptan düşük kalamaz.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa ücreti kim öder? Dava şartı arabuluculukta (iş, ticari, tüketici uyuşmazlıkları gibi), taraflar ilk oturumda anlaşamazlarsa 2 saate kadar olan ücret devlet tarafından (Adalet Bakanlığı bütçesinden) karşılanır. Bu tutar ileride davayı kaybeden taraftan yargılama gideri olarak tahsil edilir.
- Ücret oranları miktara göre değişir mi? Evet. Miktar arttıkça yüzdelik oran kademeli olarak düşer. Örneğin ilk 100.000 TL için toplamda %6 iken, sonraki gelen miktarlar için bu oran %5, %4 şeklinde azalarak devam eder.
- Konusu para olmayan (örneğin boşanma sonrası eşyaların iadesi) durumlarda ücret nasıldır? Bu durumlarda tarifenin birinci kısmındaki saatlik ücret uygulanır. Arabuluculuğa katılan taraf sayısına ve uyuşmazlık türüne (aile, iş, tüketici) göre saatlik sabit bir bedel belirlenir.
- Arabuluculuk ücretini sadece bir taraf ödeyebilir mi? Evet, taraflar arabuluculuk tutanağında ücretin tamamının sadece bir tarafça (örneğin sadece işveren veya sadece davacı tarafından) ödeneceğini kararlaştırabilirler.