Ticari Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk Süreci ve Çekle Ödeme Anlaşması
Günümüzde ticari hayatta karşılaşılan uyuşmazlıkların çözümünde mahkeme süreçlerinin uzunluğu ve yüksek maliyetleri, tarafları alternatif çözüm yollarına yönlendirmektedir. Bu noktada arabuluculuk, hem ekonomik olması hem de gizlilik esasına dayanması sebebiyle en çok tercih edilen yöntemlerin başında gelir. Birçok ticari uyuşmazlıkta, mahkemeye başvurmadan önce arabulucuya gitmek bir dava şartı (dava açılabilmesi için yerine getirilmesi zorunlu olan ön koşul) olarak karşımıza çıkmaktadır. Bununla birlikte, taraflar aralarında zorunluluk olmasa dahi ihtiyari (isteğe bağlı) olarak da bu sürece başvurabilirler. Ticari davalarda zorunlu arabuluculuk süreci kural olarak 6 hafta içinde sonuçlandırılmalı, zorunlu hallerde bu süre en fazla 2 hafta uzatılarak toplam 8 hafta içinde tamamlanmalıdır.
Arabuluculuk görüşmelerinin en büyük avantajı, tarafların esnek çözüm yolları üretebilmesidir. Mahkeme hakimi yalnızca kanunun çizdiği dar sınırlar içinde karar verebilirken, arabuluculukta taraflar ödeme yöntemini diledikleri gibi belirleyebilirler. Bu bağlamda, nakit akışını korumak isteyen şirketler için ticari arabuluculukta ödemenin çek ile yapılması son derece yaygın ve yasal bir yöntemdir. Ancak, hazırlanırken çek bilgilerinin eksiksiz ve doğru bir şekilde belgeye işlenmesi, ileride yaşanabilecek mağduriyetlerin önüne geçmek için hayati önem taşır.
Arabulucu Tutanaklarının İptal Sebepleri yazımızı okumak için
Taraflar çek ile ödeme konusunda anlaştıklarında, sürecin hukuki güvenilirliğini sağlamak adına belirli kurallara uyulması zorunludur. Çekin sadece fiziksel olarak teslim edilmesi yeterli değildir; anlaşma metninin, çekin tüm ayırt edici özelliklerini barındırması gerekir. Sorunsuz bir süreç için anlaşma belgesinde şu unsurların mutlaka yer alması önerilir:
- Çekin ait olduğu banka ve şube bilgileri açıkça yazılmalıdır.
- Çekin keşidecisi (çeki düzenleyen kişi veya kurum) ve hesap numarası (IBAN dahil) belirtilmelidir.
- Çekin üzerindeki seri numarası, keşide tarihi ve ödenecek net miktar hem rakam hem de yazıyla tutanağa işlenmelidir.
- Çekin ibrazında (bankaya sunulmasında) karşılıksız çıkması halinde anlaşmanın ihlal edilmiş sayılacağı ve yasal yollara başvurulabileceği açıkça ifade edilmelidir.
Bir arabuluculuk anlaşma belgesi, kanunlarımıza göre ilam niteliğinde belge (mahkeme kararı gücünde belge) sayılmaktadır. Ancak bu gücün kullanılabilmesi için genellikle Sulh Hukuk Mahkemesi’nden bir icra edilebilirlik şerhi (belgenin icra takibine konu edilebileceğini onaylayan resmi mahkeme kararı) alınması gerekir. Öte yandan, sürecinde tarafların ve bizzat avukatlarının anlaşma belgesini birlikte imzalaması durumunda, mahkemeden bu şerhi almaya gerek kalmadan belge doğrudan mahkeme kararı gibi icraya konulabilir. Bu durum, süreci çok daha hızlı ve pratik hale getirir.
Banka ve Finans Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk yazımızı okumak için
Ticari hayatta çeklerin bankaya sunulması için kanuni ibraz süreleri bulunmaktadır. Çek, düzenlendiği yerde ödenecekse 10 gün, farklı bir şehirde ödenecekse 1 ay içinde bankaya ibraz edilmelidir. Arabuluculuk tutanağında çekle ödeme kararlaştırıldığında, bu ibraz sürelerinin kaçırılmaması alacaklı tarafın haklarını koruması açısından çok önemlidir. Çekin süresinde ibraz edilmemesi, çekin kambiyo senedi vasfını yitirmesine neden olabilir ve bu durum tahsilat sürecini zorlaştırır.
Tedarikçi ve Alıcı Arasındaki Çekli Ödeme Anlaşması
Makine yedek parçası üreten A firması, ürünlerini B firmasına teslim etmiş ancak 800.000 TL tutarındaki fatura bedelini tahsil edememiştir. A firması, dava açmadan önce yasal bir zorunluluk olan ticari arabuluculuk sürecini başlatmıştır. Taraflar, arabulucu eşliğinde yapılan görüşmelerde bir araya gelmiş ve B firması, nakit sıkışıklığı nedeniyle ödemeyi peşin yapamayacağını beyan etmiştir.
Müzakereler sonucunda, hızlı ve her iki tarafı da koruyan bir çözüm bulunmuştur. B firması, 800.000 TL’lik borcu ikişer ay arayla ödenecek dört adet 200.000 TL’lik çek ile ödemeyi teklif etmiş, A firması da uzun sürecek bir mahkeme masrafından ve zaman kaybından kurtulmak için bu teklifi kabul etmiştir. Arabulucu, anlaşma tutanağına dört adet çekin banka şubesi, hesap numarası, seri numaraları ve keşide tarihlerini detaylıca yazmıştır. Tutanak, iki şirketin yetkilileri ve taraf avukatları tarafından imzalanmıştır. Çeklerin zamanı geldikçe ödenmesiyle birlikte, yıllarca sürebilecek bir ticari dava sadece birkaç hafta içinde, ticari ilişkiler zedelenmeden dostane bir şekilde çözüme kavuşturulmuştur.
Sıkça Sorulan Sorular
Arabuluculuk anlaşmasında verilen çek karşılıksız çıkarsa ne yapmalıyım?
Çekin karşılıksız çıkması durumunda, elinizdeki arabuluculuk anlaşma belgesi mahkeme kararı hükmünde olduğu için, doğrudan icra müdürlüğüne başvurarak ilamlı icra (mahkeme kararına dayanan kesin icra) takibi başlatabilir ve alacağınızı haciz yoluyla hızlıca tahsil edebilirsiniz.
Çek detaylarının arabuluculuk tutanağına yazılması zorunlu mudur?
Evet, hukuki güvenliğiniz için zorunluluktur. Çekin sadece “verildiği” yazılırsa, hangi çekin hangi borç için verildiği ispatlanamaz. Çekin seri numarası, bankası, tarihi ve tutarı tutanağa eksiksiz olarak işlenmelidir.
Avukatım olmadan arabuluculuk sürecinde çekle anlaşırsam icra edilebilirlik şerhi almalı mıyım?
Eğer anlaşma belgesinde her iki tarafın ve taraf avukatlarının imzası yoksa (örneğin sadece şirket yetkilileri imzaladıysa), belgenin doğrudan icraya konulabilmesi için görevli mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınması yasal bir zorunluluktur.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hukuki süreçlerinizde ve arabuluculuk görüşmelerinde hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
