Yetkisiz Arabuluculuk Bürosuna Yapılan Başvurularda Yetki İtirazı ve Hukuki Süreç
Hukuki uyuşmazlıkların hızlı, ekonomik ve gizlilik içinde çözülmesini sağlayan arabuluculuk kurumu, günümüzde birçok uyuşmazlık için dava şartı (dava açmadan önce gidilmesi zorunlu yol) haline getirilmiştir. Ancak başvuru esnasında en sık yapılan hatalardan biri, başvurunun yetkisiz veya yanlış arabuluculuk bürosuna yapılmasıdır. Türk hukuku mevzuatına göre, dava şartı arabuluculukta yetki kuralları kamu düzenine ilişkin olmasa da taraflara belirli haklar ve itiraz yetkileri tanır. Başvurunun yanlış yere yapılması durumunda sürecin nasıl ilerleyeceği, karşı tarafın tavrına ve yasal sürelere bağlıdır.
Arabuluculuk bürosu, kendisine yapılan başvuruyu incelerken yetki yönünden kendiliğinden bir denetim yapamaz ve başvuruyu reddedemez. Süreç, görevlendirilen arabulucu tarafından başlatılır. Yanlış büroya başvuru yapıldığında, karşı tarafın (seçilen arabuluculuk bürosunun yer itibarıyla yetkisiz olduğunu düşünen tarafın) bu duruma itiraz etme hakkı doğar. Karşı taraf, en geç ilk arabuluculuk toplantısında veya bu toplantıdan önce arabulucuya yetki itirazında bulunmak zorundadır. Eğer karşı taraf bu süre içinde yetki itirazı yapmazsa, mevcut arabuluculuk bürosunun yetkisini kabul etmiş sayılır ve süreç kaldığı yerden geçerli bir şekilde devam eder.
Resmi Tatil Günlerinde Arabulucu Toplantısı Yapılabilir mi? yazımızı okumak için
Karşı tarafın yetki itirazında bulunması halinde ise arabulucu süreci durdurur ve dosyayı ilgili sulh hukuk mahkemesine gönderilmek üzere büroya teslim eder. Mahkeme, harç alınmaksızın dosya üzerinden ivedilikle bir inceleme yapar ve büronun yetkili olup olmadığına kesin olarak karar verir. Mahkeme yetki itirazını reddederse, aynı arabulucu işlemlere devam eder. Mahkeme yetki itirazını kabul ederse, arabuluculuk bürosu kararı taraflara tebliğ eder. Bu durumda başvuran tarafın hak kaybına uğramaması için takip etmesi gereken kritik bir süre başlar. Kararın tebliğinden itibaren 1 hafta içinde yetkili büroya yeniden başvuru yapılması zorunludur.
[GÖRSEL YER TUTUCU – Önerilen İçerik: “arabulucu abdulkadir akıllar (1).jpeg” görseli referans alınarak tasarlanmış, modern bir hukuk ve arabuluculuk ofisi ortamında evrak inceleyen profesyonel bir arabulucu tasviri., Alt Metin: Arabuluculuk bürosu yetki itirazı ve sulh hukuk mahkemesi dosya inceleme süreci]
Bu yasal süre içinde yetkili büroya başvurulması halinde, ilk büroya yapılan başvuru tarihi esas alınır. Bu durum, özellikle zamanaşımı (bir hakkın istenebileceği kanuni süre sınırı) ve hak düşürücü süreler (hakkın özünü ortadan kaldıran yasal süreler) açısından hayati önem taşır. Eğer 1 haftalık kesin süre kaçırılırsa, ilk başvuru hiç yapılmamış sayılır ve dava şartı yerine getirilmediği için açılacak olan dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir. İhtiyari arabuluculukta ise (tarafların kendi isteğiyle gittiği arabuluculuk) taraflar zaten büroyu ve arabulucuyu serbestçe seçebildikleri için genellikle yetki uyuşmazlığı yaşanmaz.
Olay: Gaziantep’te bulunan bir fabrikada çalışan işçi Ahmet Bey, iş sözleşmesinin haksız feshedildiği iddiasıyla kıdem ve ihbar tazminatı alacakları için dava şartı arabuluculuk başvurusu yapmak istemiştir. Ahmet Bey’in çalıştığı işyeri Gaziantep’te, işverenin yerleşim yeri de Gaziantep’tedir. Ancak Ahmet Bey, formları doldururken bir hata yapmış ve başvuruyu Kahramanmaraş Arabuluculuk Bürosuna göndermiştir.
Süreç ve Çözüm: Kahramanmaraş bürosu tarafından bir arabulucu görevlendirilmiş ve taraflar ilk toplantıya davet edilmiştir. İşveren vekili, ilk toplantıda Kahramanmaraş bürosunun yetkisiz olduğunu belirterek yazılı olarak yetki itirazında bulunmuş ve yetkili büronun Gaziantep olması gerektiğini beyan etmiştir. Arabulucu, yetki itirazı üzerine dosyayı Kahramanmaraş Sulh Hukuk Mahkemesine göndermiştir. Mahkeme, dosya üzerinden yaptığı incelemede işverenin merkezinin ve işin yapıldığı yerin Gaziantep olduğunu tespit ederek yetki itirazını haklı bulmuş ve yetkisizlik kararı vermiştir.
Mahkemenin yetkisizlik kararı Ahmet Bey’e tebliğ edilmiştir. Ahmet Bey, tebliğ tarihinden itibaren tam 4 gün sonra (kanuni 1 haftalık süre içinde) Gaziantep Arabuluculuk Bürosuna başvurarak dosyasının yetkili yere gönderilmesini talep etmiştir. Böylece Ahmet Bey’in işçilik alacaklarına ilişkin zamanaşımı süreleri kesintiye uğramamış, ilk başvuru tarihi olan Kahramanmaraş’taki başvuru tarihi geçerli sayılmıştır. Gaziantep’te yapılan müzakereler sonucunda taraflar anlaşmaya varmış ve uyuşmazlık dava yoluna gitmeden çözülmüştür.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Yanlış arabuluculuk bürosuna başvurduğumu fark ettim, karşı taraf itiraz etmezse ne olur?
Karşı taraf, en geç ilk arabuluculuk toplantısında veya öncesinde yetki itirazında bulunmazsa, arabuluculuk bürosunun yetkisini kabul etmiş sayılır. Bu durumda süreç mevcut büroda yasal ve geçerli olarak devam eder, sonradan yetki itirazı yapılamaz.
2. Mahkemenin verdiği yetkisizlik kararından sonra yeni büroya başvurmak için ne kadar sürem var?
Yetkisizlik kararının size tebliğ edilmesinden itibaren 1 hafta içinde yetkili arabuluculuk bürosuna başvuru yapmanız gerekir. Bu süre hak düşürücü nitelikte olup, kaçırılması halinde başvuru yapılmamış sayılır.
3. Yetki itirazı nedeniyle geçen sürede zamanaşımı süreleri işler mi?
Eğer mahkemenin yetkisizlik kararından sonra 1 haftalık yasal süre içinde yetkili büroya başvurursanız, ilk yetkisiz büroya başvurduğunuz tarih esas alınır. Dolayısıyla bu süre zarfında zamanaşımı ve hak düşürücü süreler durmaya devam eder, herhangi bir hak kaybı yaşamazsınız.
4. Arabulucu kendisi “burası yanlış büro” diyerek başvurumu reddedebilir mi?
Hayır, arabuluculuk bürosu veya görevlendirilen arabulucu yetkisizlik gerekçesiyle başvuruyu kendiliğinden reddedemez. Yetki itirazının mutlaka uyuşmazlığın karşı tarafınca ileri sürülmesi ve sulh hukuk mahkemesi tarafından karara bağlanması gerekir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hukuki süreçlerinizde ve arabuluculuk görüşmelerinde hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
