Arabuluculuk Son Tutanağından Sonra Dava Açma Süreleri ve Hak Düşürücü Süre Sınırları
Hukuki uyuşmazlıklarda tarafların anlaşamaması durumunda arabulucu tarafından arabuluculuk son tutanağı (sürecin anlaşma veya anlaşmazlıkla bittiğini gösteren resmi belge) düzenlenir. Bu belgenin imzalanmasıyla birlikte taraflar için yargı yolu açılır. Ancak dava açmak için kanunun belirlediği sürelerin kaçırılmaması, hak kayıplarının önlenmesi adına hayati öneme sahiptir.
Arabuluculuk faaliyeti devam ettiği sürece zamanaşımı ve hak düşürücü süreler (kanunun tanıdığı hakkın kullanılabilmesi için belirlenen kesin süre sınırları) durur. Süreç, son tutanağın imzalandığı gün kaldığı yerden işlemeye devam eder. Bu nedenle genel kural olarak, uyuşmazlığın türüne göre tabi olunan normal dava açma veya zamanaşımı süreleri geçerlidir.
İhtiyari Arabuluculuk Son Tutanak ve Anlaşma Belgesinin İptali yazımızı okumak için
Farklı hukuki alanlarda arabuluculuk son tutanağından sonra dikkat edilmesi gereken özel süre sınırları ve kurallar şu şekildedir:
- İşe İade Davaları: İş sözleşmesi feshedilen işçinin arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşamaması halinde, arabuluculuk son tutanağı düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açması zorunludur. Bu süre hak düşürücü niteliktedir ve kesinlikle uzatılamaz.
- İşçi Alacakları Davaları: Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık izin gibi alacaklarda zamanaşımı süresi 5 yıldır. Arabuluculuk başvurusu ile duran bu 5 yıllık süre, son tutanağın imzalanmasıyla kaldığı yerden akmaya devam eder.
- Ticari Davalar: Ticari uyuşmazlıklarda ve alacak taleplerinde genel zamanaşımı süreleri uygulanır. sonrasında hak kaybı yaşamamak adına uyuşmazlığa konu olan sözleşmedeki zamanaşımı süreleri son tutanaktan itibaren hesaplanmalıdır.
- Tüketici Davaları: Tüketici mahkemelerinin görev alanına giren uyuşmazlıklarda da arabuluculuk sürecinin bitişiyle birlikte, duran genel zamanaşımı süreleri yeniden işlemeye başlar.
Süreyi Kaçıran İşçinin Hak Kaybı
İş sözleşmesi haksız yere feshedilen Ahmet Bey, tazminat hakları ve işe iade talebiyle yasal süresi içinde dava şartı (dava açmadan önce kanunen başvurulması zorunlu olan yol) kapsamında arabuluculuğa başvurmuştur. Yapılan görüşmeler neticesinde taraflar anlaşamamış ve 10 Mart tarihinde arabuluculuk son tutanağı imzalanarak süreç sonlandırılmıştır.
Ahmet Bey, işe iade davası açmak için acele etmemiş ve arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren 3 hafta sonra mahkemeye başvurmuştur. İş mahkemesi yaptığı incelemede, işe iade davaları için kanunun öngördüğü 2 haftalık hak düşürücü sürenin geçirilmiş olduğunu tespit etmiştir.
Bu tespit neticesinde Ahmet Bey’in açtığı işe iade davası, esasa girilmeden (davanın içeriği incelenmeden) süre aşımı nedeniyle usulden reddedilmiştir. Ahmet Bey, haklı olduğu bir konuda sadece yasal başvuru süresini doğru takip etmediği için işe geri dönme hakkını tamamen kaybetmiştir. Kıdem ve ihbar tazminatı gibi diğer alacakları için ise 5 yıllık zamanaşımı süresi geçmediğinden ayrı bir dava açma hakkı saklı kalmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Arabuluculuk son tutanağı imzalandıktan hemen sonra dava açmak zorunlu mudur?
Hayır, hemen açmak zorunlu değildir. Ancak uyuşmazlığın türüne göre (örneğin işe iade davalarında 2 hafta içinde) kanunun belirlediği özel hak düşürücü veya zamanaşımı süreleri içerisinde davanın açılması gerekir.
2. Arabuluculukta geçen süre dava açma süresini kısaltır mı?
Hayır. Kanun gereği arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen sürede zamanaşımı ve hak düşürücü süreler tamamen durur. Tutanak imzalandıktan sonra süreler kaldığı yerden devam eder.
3. Son tutanak imzalandıktan sonra süreyi kaçırırsam ne olur?
İşe iade gibi kesin süreli davalarda hak düşürücü süre olan 2 hafta kaçırılırsa dava usulden reddedilir ve o hak tamamen kaybolur. Genel alacak davalarında ise zamanaşımı süresi dolarsa karşı taraf zamanaşımı def’i (sürenin dolduğunu ileri sürerek borcu ödemekten kaçınma hakkı) ileri sürerek davanın reddini sağlayabilir.
4. Ortak karar tutanağı (son tutanak) kaybedilirse dava açılabilir mi?
Dava açarken arabuluculuk son tutanağı aslının veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğinin dava dilekçesine eklenmesi zorunludur. Belgesi eksikse mahkeme tarafa süre verir, bu sürede de sunulmazsa dava usulden reddedilir. Kayıp durumunda arabulucudan yeni bir onaylı örnek talep edilmelidir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hukuki süreçlerinizde ve arabuluculuk görüşmelerinde hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
