Arabuluculukta WhatsApp Yazışmaları ve E-Postalar Delil Olarak Kullanılabilir Mi?

Hukuki Yönü, Gizlilik İlkesi ve Mahkeme Süreçlerinde Elektronik Kayıtların Delil Niteliği

Günümüz dijital dünyasında ticari ve bireysel ilişkilerin büyük bir kısmı telefon ekranları ve bilgisayarlar üzerinden yürütülmektedir. Günlük yaşamda sıkça kullanılan mesajlaşma uygulamaları ve elektronik postalar, taraflar arasında uyuşmazlık çıktığında ilk başvurulan kanıt araçları haline gelmektedir. Ancak konu arabuluculuk (tarafların tarafsız bir üçüncü kişi rehberliğinde uyuşmazlığı çözmek için yürüttüğü alternatif çözüm yolu) sürecine geldiğinde durum daha karmaşık bir hal almaktadır. Vatandaşların en çok merak ettiği sorulardan biri şudur: Taraflar arasındaki WhatsApp yazışmaları ve e-postalar arabuluculuk masasında sunulabilir mi veya bu süreçte paylaşılan dijital kayıtlar daha sonra mahkemede delil niteliği taşır mı?

Türk hukuk sisteminde elektronik veriler, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) kapsamında belge (bir olayı, durumu veya düşünceyi temsil eden her türlü veri) niteliğindedir. Dolayısıyla, arabuluculuk sürecine başlanmadan önce taraflar arasında gerçekleşmiş olan WhatsApp mesajları, e-postalar, SMS’ler veya sosyal medya yazışmaları, uyuşmazlığın geçmişini ve tarafların iddialarını arabulucuya açıklamak amacıyla sürece getirilebilir. Hatta bu belgeler, dava şartı arabuluculuk (dava açmadan önce kanunen başvurulması zorunlu olan arabuluculuk) kapsamındaki işçi-işveren veya ticari alacak uyuşmazlıklarında tarafların müzakere masasında anlaşmaya varabilmesi için ikna edici birer veri işlevi görür.

Ancak burada kritik bir hukuki çizgi bulunmaktadır: Arabuluculuk sürecinin temel taşı gizlilik ilkesidir. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu uyarınca, aksi kararlaştırılmadıkça arabuluculuk sürecinde yapılan beyanlar, sunulan belgeler, teklifler ve kabul beyanları gizlidir. Bu kuralın pratik anlamı şudur:

• Uyuşmazlık öncesinde tarafların birbirine gönderdiği WhatsApp yazışmaları veya e-postalar arabuluculuk masasına sunulabilir ve müzakerelerde kullanılabilir.
• Arabuluculuk masasında uyuşmazlığı çözmek amacıyla sunulan bu kayıtlar veya arabuluculuk süreci esnasında sıfırdan oluşturulan mesajlaşmalar, anlaşma sağlanamaması durumunda açılacak bir dava sırasında mahkemeye delil olarak sunulamaz.
• Kanunun emredici hükmü gereği, arabuluculuk sürecinde dile getirilen teklifler veya sunulan belgeler hakkındaki gizlilik ihlal edilirse, ihlal eden taraf hakkında 1 yıla kadar hapis cezası yaptırımı uygulanabilir.

Ticari Arabuluculukta Çek ve Senet Alacakları İçin Arabuluculuğa Başvurmak Zorunlu Mu? yazımızı okumak için

Elektronik verilerin hukuki geçerliliği değerlendirilirken verinin elde ediliş biçimi de hayati önem taşır. Hukuka aykırı yollarla elde edilmiş bir WhatsApp yazışması veya gizlice ele geçirilmiş bir e-posta hesabı, ne arabuluculuk sürecinde ne de muhtemel bir yargılamada geçerli kabul edilmez. T.C. Anayasası ve Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, hukuka aykırı deliller yargılamada dikkate alınamaz (mahkemece geçersiz sayılır). Dolayısıyla, tarafı olduğunuz bir mesajlaşma grubunun veya doğrudan size gönderilmiş bir e-postanın ekran görüntüsü belge niteliğindeyken; başkasının telefonunu gizlice karıştırarak alınan ekran görüntüleri hukuka aykırı delil teşkil eder ve suç oluşturabilir.

Arabuluculuk sürecinde masaya getirilen e-posta ve WhatsApp iletilerinin taşıması gereken temel özellikler şunlardır:

• Mesajların veya e-postaların gönderici, alıcı ve tarih/saat bilgilerinin net bir şekilde okunabilir olması gerekir.
• Yazışma bütünlüğü bozulmamış olmalı; belirli cümleler cımbızlanarak anlam kayması yaratılmamalıdır.
• Mümkünse e-posta iletilerinde veya resmi yazışmalarda E-İmza (elektronik ortamda kimlik doğrulamaya yarayan güvenli imza) kullanılmış olması verinin delil gücünü en üst seviyeye çıkarır.
• Söz konusu iletiler, uyuşmazlığın kök nedenini veya borç/alacak ilişkisini açıkça gösterir nitelikte olmalıdır.

Arabuluculuk sürecinin sonunda taraflar anlaşmaya varırsa, hazırlanan anlaşma belgesi (tarafların uyuşmazlık konusunda vardığı mutabakatı gösteren resmi tutanak) taraflarca ve arabulucu tarafından imzalanır. Bu belgeye mahkemeden icra edilebilirlik şerhi (anlaşma belgesinin mahkeme kararı gibi ilam niteliği kazanmasını sağlayan onay) alındığı takdirde, daha önce WhatsApp veya e-posta üzerinden konuşulan tüm iddialar kesin bir hukuki sonuca bağlanmış olur. Böylece taraflar, yıllarca sürecek mahkeme masraflarından ve zaman kaybından kurtularak kesin çözüm elde ederler.

Dijital Yazışmaların Arabuluculuk Sürecine Etkisi

Olay: Bir yazılım şirketinde kıdemli yazılımcı olarak çalışan (A), mobbinge maruz kaldığı ve fazla mesai ücretlerinin ödenmediği gerekçesiyle iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmiştir. (A), işvereni olan (B) Şirketi’nden kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve fazla çalışma ücretlerini talep etmiştir. Şirket yönetimi ise fazla mesai yapılmadığını ve çalışanın istifa ettiğini iddia ederek ödeme yapmayı reddetmiştir. Taraflar, iş hukuku kapsamında dava şartı arabuluculuk sürecine başvurmuştur.

Süreç: İlk arabuluculuk oturumunda işveren yetkilisi, (A)’nın fazla mesai yaptığına dair hiçbir resmi kayıt veya imzaladığı puantaj tablosu bulunmadığını belirterek talepleri reddetmiştir. Bunun üzerine (A), çalışma dönemi boyunca departman müdürü ile yaptığı WhatsApp yazışmalarını ve gece saatlerinde müşterilere atılan e-posta dökümlerini arabulucuya ve işveren temsilcisine sunmuştur. Yazışmalarda departman müdürünün “Bu gece saat 02:00’ye kadar projeyi bitirmemiz lazım, mesaiye kalıyorsun” şeklindeki emirleri ve (A)’nın ilgili saatlerde attığı proje teslim e-postaları yer almaktadır.

Sonuç: İşveren temsilcisi, (A)’nın sunduğu WhatsApp ve e-posta kayıtlarının mahkeme safhasına geçildiğinde aleyhlerine güçlü bir belge oluşturacağını ve davanın uzun sürmesi halinde yargılama giderleri ile vekalet ücreti yükünün artacağını fark etmiştir. Arabulucunun tarafsız kolaylaştırıcılığında yapılan müzakereler sonucunda, taraflar fazla çalışma ücreti ve tazminat miktarı üzerinde ortak bir rakamda anlaşmaya varmıştır. Taraf avukatlarının da katılımıyla hazırlanan anlaşma belgesi imzalanmış; böylesine karmaşık bir uyuşmazlık dava açılmasına gerek kalmadan 3 hafta içinde tamamen çözüme kavuşturulmuştur.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hukuki süreçlerinizde ve arabuluculuk görüşmelerinde hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.