Arabuluculuk Müzakerelerinde Kısmen Anlaşma Durumunda Dava Şartının Gerçekleşmesi ve Mahkemeye Taşınabilecek Uyuşmazlık Kalemleri
Hukuki uyuşmazlıkların çözümünde arabuluculuk süreci, taraflara esnek ve özgür bir müzakere ortamı sunmaktadır. Bu süreçte tarafların önünde yalnızca “tamamen anlaşma” veya “hiç anlaşamama” şeklinde iki kesin seçenek bulunmaz. Mevzuatımız, tarafların uyuşmazlık konularının bir kısmında mutabık kalıp, bir kısmında ise anlaşamamasına yasal olarak imkan tanımaktadır. Bu duruma hukuk dilinde kısmi anlaşma adı verilir. Arabuluculukta kısmi anlaşma sağlandığı takdirde, üzerinde uzlaşılamayan ve son tutanağa (arabuluculuk sürecinin nasıl bittiğini gösteren resmi belge) anlaşmazlık olarak geçirilen konular için dava açılması mümkündür.
Arabuluculuk görüşmelerinde kısmi anlaşma sağlandığında, dava hakkının korunması ve sürecin hukuki niteliği şu kurallara göre şekillenir:
- Dava Şartının Tamamlanması: Üzerinde anlaşılamayan konular yönünden yerine getirilmiş sayılır. Taraflar, uzlaşamadıkları maddeler için doğrudan mahkemeye başvurabilirler.
- Anlaşılan Konuların Kesinliği: Tarafların üzerinde anlaştığı ve imzaladığı maddeler hakkında yeniden dava açılması hukuken mümkün değildir. Anlaşılan hususlar, mahkeme ilamı (kesinleşmiş mahkeme kararı) hükmünde sonuçlar doğurur.
- Tutanakta Açıklık İlkesi: Hangi alacak kalemlerinde anlaşıldığı, hangilerinde ise anlaşılamadığı arabuluculuk son tutanağında tek tek ve şüpheye yer bırakmayacak açıklıkta yazılmalıdır. Muğlak ifadeler, ileride mahkemenin davayı usulden reddetmesine yol açabilir.
- İcra Edilebilirlik Şerhi: Kısmen anlaşılan konular için düzenlenen belgeye sulh hukuk mahkemesinden alınarak, anlaşılan yükümlülüklerin yerine getirilmesi zorunlu kılınabilir.
Tahliye Davası Açmadan Önce Arabulucuya Başvurmak Zorunlu Mu? yazımızı okumak için
Arabuluculuğun sunduğu bu kısmi çözüm imkanı, uyuşmazlıkların büyümesini önler, mahkemelerin iş yükünü azaltır ve tarafların en azından hemfikir oldukları konularda hızla sonuca ulaşmasını sağlar.
İşçi Alacaklarında Kısmi Anlaşma ve Sonrasındaki Dava Süreci
Olay: Bir lojistik firmasında 5 yıl boyunca şoför olarak çalışan ve iş sözleşmesi haksız şekilde feshedilen Bülent Bey, hak ettiği alacaklar için arabuluculuk bürosuna başvurmuştur. Bülent Bey başvuru formunda; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti ve yıllık izin ücreti alacaklarını talep etmiştir. yapılan müzakerelere işveren ve vekili de katılım sağlamıştır.
Süreç: Arabuluculuk masasında yapılan görüşmeler neticesinde işveren, Bülent Bey’in kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı tutarlarını ödemeyi kabul etmiştir. Ancak taraflar, fazla mesai saatleri ve yıllık izin günlerinin hesabı konusunda büyük bir uyuşmazlık yaşamış ve ortak bir noktada buluşamamışlardır. Bunun üzerine arabulucu, tarafların kıdem ve ihbar tazminatında “anlaştıklarını”, fazla mesai ve yıllık izin ücretinde ise “anlaşamadıklarını” belirten bir kısmi anlaşma son tutanağı düzenlemiş ve imza altına almıştır.
Sonuç: Bu kısmi uzlaşma neticesinde Bülent Bey, anlaşılan kıdem ve ihbar tazminatını işverenden tahsil etmiş ve bu iki konu yasal olarak kapanmıştır. Bülent Bey, üzerinde uzlaşma sağlanamayan fazla mesai ücreti ve yıllık izin ücreti için ise kısmi anlaşma tutanağını ekleyerek iş mahkemesinde dava açmıştır. Mahkeme, arabuluculukta anlaşılamayan bu iki kalem yönünden dava şartının gerçekleştiğini kabul ederek esastan inceleme yapmış ve yargılamayı tamamlamıştır. Bülent Bey böylece tazminatlarını hemen alırken, ihtilaflı ücretleri için dava hakkını başarıyla kullanmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Kısmi anlaşma tutanağı imzalandıktan sonra, anlaştığımız konudan cayarak dava açabilir miyim?
Hayır. Arabuluculuk sürecinde üzerinde anlaşılan ve imza altına alınan hususlarda kural olarak yeniden dava açılması mümkün değildir. Anlaşma sağlanan maddeler tarafları bağlar ve kesin hüküm ifade eder.
2. Ticari davalarda da kısmi anlaşma yapılması mümkün müdür?
Evet. Örneğin bir mal teslimi sözleşmesinde taraflar ana para borcunun ödenmesi konusunda anlaşıp, gecikme faizi veya cezai şart maddelerinde anlaşamayabilirler. Bu durumda anlaşılamayan faiz veya cezai şart uyuşmazlığı için açılabilir.
3. Arabuluculuk tutanağına genel bir “Anlaşma sağlanmıştır” ibaresi yazılırsa sonradan dava açılabilir mi?
Eğer tutanağa kalem kalem ayrım yapılmadan genel bir anlaşma ibaresi konulursa, tüm uyuşmazlığın çözüldüğü varsayılır. Bu durumda, formda talep edilmiş olan hiçbir alacak kalemi için sonradan dava açılamaz. Bu nedenle kısmi anlaşmalarda anlaşılamayan maddelerin tek tek tutanağa yazılması çok kritiktir.
4. Kısmi anlaşma durumunda arabuluculuk ücretini kim öder?
Anlaşma sağlanan kısım için arabuluculuk ücreti, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit olarak ödenir. Anlaşma sağlanamayan ve davaya konu olan kısım için ise başlangıçta bütçeden karşılanan pay, ileride açılacak davada haksız çıkan tarafa yükletilir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hukuki süreçlerinizde ve arabuluculuk görüşmelerinde hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
