Arabuluculuk Görüşmelerinde Taksitli Ödeme Planı ve Yasal Geçerliliği
Arabuluculuk müessesesi, tarafların arasındaki uyuşmazlıkları mahkemeye gitmeden, kendi iradeleriyle ve esnek bir şekilde çözmelerini sağlayan modern bir barışçıl çözüm yöntemidir. İşçi-işveren uyuşmazlıkları, ticari alacaklar veya kira ilişkileri gibi birçok konuda taraflar arabulucu eşliğinde bir araya gelerek borcun tasfiyesi konusunda mutabakata varabilirler. Vatandaşlarımızın bu süreçte en çok merak ettiği konulardan biri, arabuluculuk masasında anlaşılan meblağın tek seferde ödenmesi zorunluluğunun bulunup bulunmadığıdır. Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre, arabuluculuk görüşmelerinde tarafların anlaşması halinde arabuluculukta taksitle ödeme anlaşması yapılması tamamen mümkündür ve yasal olarak son derece korunaklı bir yöntemdir.
Arabuluculuk sürecinin en büyük avantajı, taraflara esneklik ve iradilik (kendi istekleriyle karar verme özgürlüğü) tanımasıdır. Mahkemeler genellikle peşin ödemeye veya kanunun çizdiği katı sınırlara göre karar verirken, arabuluculuk masasında borçlu ve alacaklı kendi ekonomik durumlarına göre bir takvim belirleyebilir. Belirlenen bu taksit planı, taraflar ve arabulucu tarafından imza altına alınan arabuluculuk anlaşma tutanağı (görüşmeler sonunda varılan mutabakatı gösteren resmi belge) içerisine detaylıca yazılır. Bu aşamada dikkat edilmesi gereken en önemli husus, taksit miktarlarının, ödeme tarihlerinin ve taksitlerin gecikmesi halinde uygulanacak cezai şartların veya muacceliyet (bir taksit ödenmediğinde kalan tüm borcun birden istenir hale gelmesi) kaydının net bir şekilde tutanağa geçirilmesidir.
Arabuluculuk tutanağı imzalandıktan sonra, taraflar dilerlerse yetkili mahkemeden icra edilebilirlik şerhi (arabuluculuk tutanağının mahkeme kararı gibi icra edilebilir hale gelmesini sağlayan onay) alabilirler. Eğer taraflar, vekilleri (avukatları) ve arabulucu tutanağı birlikte imzalamışlarsa, bu belge mahkeme şerhine gerek kalmaksızın doğrudan ilam niteliğinde belge (kesinleşmiş mahkeme kararı gücünde evrak) sayılır. Dolayısıyla, arabuluculukta taksitle ödeme kararı alındığında ve borçlu taksitleri zamanında ödemediğinde, alacaklı taraf yeni bir dava açmak zorunda kalmaz. Doğrudan bu tutanak ile icra dairesine giderek borçlu aleyhine ilamlı icra takibi (mahkeme kararına dayanarak başlatılan icra işlemi) başlatabilir ve borcun tamamını tahsil etme yoluna gidebilir.
Usulüne Uygun Yapılmayan Arabuluculuk Faaliyetinin Geçerlilik Durumu yazımızı okumak için
Taksitli ödeme anlaşması yapılırken hukuki riskleri en aza indirmek için şu hususlara dikkat edilmelidir:
- Taksitlerin hangi ayın hangi gününde ödeneceği (Örn: Her ayın en geç 5. iş günü gibi) yoruma yer bırakmayacak şekilde net yazılmalıdır.
- Ödemelerin yapılacağı banka hesap numarası (IBAN) ve alacaklı ismi tutanakta açıkça belirtilmelidir.
- “Üst üste iki taksit ödenmediğinde kalan tüm borç muaccel olur” şeklinde bir muacceliyet kaydı eklenerek alacaklının hakları güvenceye alınmalıdır.
- Ödemelerin gecikmesi ihtimaline binaen aylık veya yıllık bir gecikme faizi oranı kararlaştırılabilir.
Arabuluculuk süreci hem ihtiyari (tarafların kendi isteğiyle başvurduğu) hem de dava şartı (hukuken dava açmadan önce gitmek zorunda olunan) arabuluculuk türlerinde bu tarz esnek ödeme planları yapılmasına imkan tanır. Bu sayede borçlu borcunu ödeme kolaylığına kavuşurken, alacaklı da uzun yıllar sürecek mahkeme masraflarından ve zaman kaybından kurtulmuş olur. Tamamen gizlilik esasına dayanan bu görüşmelerde, tarafların ticari itibarı veya şahsi ilişkileri de zarar görmemiş olur.
Olay: Bir tekstil firmasında 5 yıl boyunca ustabaşı olarak çalışan Ahmet Bey, iş sözleşmesinin haksız feshedildiğini iddia ederek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve ödenmeyen fazla mesai ücretlerinin tahsili için dava şartı arabuluculuk başvurusunda bulunmuştur. İşveren şirket yetkilisi Mehmet Bey ise şirketin geçici bir nakit sıkışıklığı içinde olduğunu, Ahmet Bey’in hak ettiği toplam 120.000 TL’lik alacağı peşin ödemelerinin mümkün olmadığını, ancak taksit yapılması halinde bu borcu sadakatle ödemek istediklerini beyan etmiştir.
Çözüm ve Süreç: Arabuluculuk görüşmeleri neticesinde taraflar ortak bir noktada buluşmuştur. Ahmet Bey, mahkeme sürecinin en az 2-3 yıl süreceğini ve bu süreçte masraf yapacağını düşünerek taksit teklifini kabul etmiştir. Arabulucu gözetiminde yapılan müzakereler sonucunda; 120.000 TL’lik borcun, ilki anlaşma tarihinden bir sonraki ay başlamak üzere her ayın 15. gününde 20.000 TL’lik eşit taksitlerle toplam 6 taksitte ödenmesine karar verilmiştir. Tutanağa, “Taksitlerden herhangi birinin belirtilen günde ödenmemesi halinde kalan tüm borcun muaccel olacağı ve aylık %2 gecikme faizi işletileceği” maddesi eklenmiştir. Taraflar ve avukatları tutanağı birlikte imzalamıştır. İşveren ilk 3 taksiti zamanında ödemiş, ancak 4. taksiti geciktirmiştir. Ahmet Bey, elindeki ilam niteliğindeki arabuluculuk tutanağı sayesinde yeniden dava açmakla uğraşmamış, doğrudan icra dairesine başvurarak kalan 60.000 TL’nin tamamı için icra takibi başlatmış ve hak kaybına uğramadan alacağına kavuşmuştur.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Arabuluculukta yapılan taksit sözleşmesine uyulmazsa ne olur?
Arabuluculuk tutanağı, taraflar ve avukatlarınca imzalandığında ilam niteliğinde belge (mahkeme kararı gücünde) kazanır. Borçlu belirlenen taksitleri zamanında ödemezse, alacaklı taraf yeni bir dava açmak zorunda kalmadan doğrudan icra dairesine giderek ilamlı icra takibi başlatabilir ve borçlunun mallarına haciz konulmasını talep edebilir.
2. Taksitli arabuluculuk anlaşmasında faiz istenebilir mi?
Evet, arabuluculuk süreci tamamen tarafların serbest iradesine bağlıdır. Taraflar, taksitlendirme süresi boyunca anapara üzerine bir faiz eklenmesini veya taksitlerin gecikmesi halinde uygulanacak bir gecikme faizi oranını özgürce kararlaştırıp tutanağa ekletebilirler.
3. Arabuluculuk taksit planı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet, eğer taksit ödemeleri devam ederken borçlunun veya alacaklının durumunda beklenmeyen bir değişiklik olursa, taraflar karşılıklı olarak rıza gösterdikleri takdirde yeniden bir arabuluculuk süreci yürüterek eski taksit planını revize eden ek bir arabuluculuk anlaşma tutanağı düzenleyebilirler.
4. Taksitlerin ödenmemesi durumunda tüm borcun erkenden istenmesi mümkün müdür?
Bu durumun mümkün olabilmesi için arabuluculuk masasında düzenlenen tutanağa mutlaka bir muacceliyet kaydı eklenmiş olması gerekir. Eğer tutanakta “Bir veya birbirini takip eden iki taksit ödenmediğinde kalan borcun tamamı muaccel olur” şeklinde bir madde varsa, tek bir taksit aksadığında dahi kalan tüm borç hemen talep edilebilir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hukuki süreçlerinizde ve arabuluculuk görüşmelerinde hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
