Arabuluculuk Sonuç Tutanağının ve Anlaşma Belgesinin Hukuki Geçerlilik Şartları
Hukuki uyuşmazlıkların mahkemeye gitmeden, barışçıl ve hızlı bir şekilde çözülmesini sağlayan arabuluculuk süreci, tarafların uzlaşmasıyla son bulduğunda bir anlaşma belgesi düzenlenir. Bu belge, tarafların üzerinde anlaştığı hususları resmiyete döken ve mahkeme ilamı (mahkeme kararı) niteliği kazanabilen son derece kritik bir evraktır. Ülkemizde arabuluculuk, bazı uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk (dava açmadan önce zorunlu olarak gidilmesi gereken süreç) olarak uygulanırken, bazı durumlarda ise tarafların kendi isteğiyle başvurduğu ihtiyari arabuluculuk (isteğe bağlı süreç) şeklinde yürütülür. Her iki süreçte de hazırlanan tarafların haklarını koruması açısından kanunun aradığı şartlara tam uyumlu olmalıdır. Anlaşma sağlandıktan sonra belgenin doğru hazırlanması, gelecekte ortaya çıkabilecek olası uyuşmazlıkların da önüne geçer.
Arabuluculuk Anlaşma Belgesinin İptal Sebepleri Nelerdir? yazımızı okumak için
Hukuki açıdan geçerli, net ve ileride yeni bir tartışmaya mahal vermeyecek bir arabulucu anlaşma belgesi içerisinde şu bilgilerin mutlaka yer alması gerekir:
- Tarafların Kimlik ve İletişim Bilgileri: Uyuşmazlığın tarafı olan gerçek kişilerin adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve güncel yerleşim yeri adresleri; tüzel kişilerin (şirket, vakıf vb.) ise tam unvanı, MERSİS numarası, vergi dairesi ve sicil bilgileri eksiksiz yazılmalıdır.
- Arabulucunun Sicil ve İletişim Bilgileri: Süreci resmi olarak yöneten arabulucunun adı, soyadı, Adalet Bakanlığı arabuluculuk sicil numarası ve iletişim bilgileri belgede açıkça belirtilmelidir.
- Uyuşmazlığın Konusu ve Türü: Taraflar arasındaki anlaşmazlığın neye ilişkin olduğu (Örn: Kıdem tazminatı, ticari alacak, kira bedeli tespiti veya mal rejimi tasfiyesi vb.) net bir şekilde tanımlanmalıdır.
- Anlaşma Şartları ve Edimler: Tarafların birbirlerine karşı üstlendikleri edim (yerine getirilmesi gereken hukuki ödev veya borç) maddeleri şüpheye yer bırakmayacak açıklıkta, rakam ve vadeler belirtilerek yazılmalıdır.
- Ödeme Planı ve Vadeler: Eğer bir para borcu söz konusu ise ödemenin hangi tarihte, hangi banka hesabına (IBAN) ve ne şekilde yapılacağı açıkça maktu (kesin ve net) olarak belirlenmelidir.
- Tarih, Saat ve Yer: Anlaşma belgesinin düzenlendiği gün, saat ve yer bilgisi tutanağa tam olarak işlenmelidir.
- İmzalar: Tarafların, varsa süreçte yer alan vekillerinin (avukatlarının) ve arabulucunun ıslak veya güvenli elektronik imzası belgenin altında yer almalıdır.
Dava şartı arabuluculuk kapsamında yürütülen süreçlerde bu belgenin eksiksiz doldurulması, tarafların hak kaybına uğramaması için hayati önem taşır. Anlaşma belgesi imzalandıktan sonra, taraflar üzerinde anlaştıkları konular hakkında yeni bir dava açamazlar. Bu belgeye sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi (belgenin mahkeme kararı gibi icra daireleri kanatıyla zorla yerine getirilebilmesini sağlayan resmi onay) alındığı takdirde, taraflardan biri borcunu ödemezse doğrudan icra takibi başlatılabilir. Dolayısıyla belgenin ilam niteliği kazanmasını ve gücünü artıran en önemli unsurdur. Belgede yer alan her bir maddenin açık, net ve yoruma kapalı olması icra edilebilirlik aşamasında herhangi bir gecikme yaşanmasını engeller.
Arabuluculuk Son Tutanağının Dava Şartı Olarak Geçerliliği yazımızı okumak için
İşçi ve İşveren Arasındaki Kıdem Tazminatı Uyuşmazlığı
Sürecin vatandaşlar tarafından daha rahat anlaşılması amacıyla yaşanmış somut bir hukuki uyuşmazlığı inceleyelim. Ahmet Bey, bir fabrikada 5 yıl boyunca işçi olarak çalışmış ve iş sözleşmesi haksız şekilde feshedilmiştir. Kıdem ve ihbar tazminatı alacakları için işverenle anlaşmazlığa düşen Ahmet Bey, iş hukukunda arabuluculuğun dava şartı olması sebebiyle arabuluculuk bürosuna başvurmuştur. Yapılan arabuluculuk müzakereleri sonucunda taraflar toplam 150.000 TL ödenmesi konusunda mutabık kalmışlardır.
Hazırlanan arabulucu anlaşma belgesinde Ahmet Bey’in ve şirketin tüm resmi bilgileri yer almış, uyuşmazlık konusu “işçilik alacakları” olarak yazılmıştır. Anlaşma maddelerine, “İşveren şirket, Ahmet Bey’e 150.000 TL tutarındaki kıdem tazminatını 3 eşit taksitle, her ayın 15. gününde Ahmet Bey’in X Bankası TR… IBAN numaralı hesabına ödeyecektir” ibaresi açıkça eklenmiştir. Ayrıca tarafların birbirlerini ibra ettiği (karşılıklı olarak borçsuz kalındığını ve haklardan vazgeçildiğini beyan etme) maddesi de eklenerek imzalanmıştır. Bu sayede Ahmet Bey uzun sürecek mahkeme masraflarından kurtulmuş, işveren ise tek seferde büyük bir dava yüküyle karşılaşmadan borcunu taksitle ödeme imkanına kavuşmuştur. İşveren taksitleri geciktirdiğinde, Ahmet Bey belgedeki net vadeler sayesinde vakit kaybetmeden yasal işlem başlatma hakkını saklı tutmuştur.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Arabuluculuk anlaşma belgesinde IBAN veya ödeme tarihi yazılması zorunlu mudur?
Kanunen doğrudan bir şekil şartı olarak belirtilmese de belgenin netliği ve icra edilebilirlik şerhi alınabilmesi için ödemenin yapılacağı banka hesabı, IBAN bilgisi ve kesin vadelerin (gün/ay/yıl) belgede açıkça yazılması şarttır. Belirsiz ifadeler ileride icra takibi yapılmasını engeller.
2. Anlaşma belgesi imzalandıktan sonra taraflardan biri cayabilir mi?
Hayır, arabulucu anlaşma belgesi taraflar, vekilleri ve arabulucu tarafından imzalandığı andan itibaren tarafları bağlayıcı hale gelir. Taraflar, agreement (anlaşma) sağlanan ve imza altına alınan hususlarda yeniden dava açamazlar veya tek taraflı olarak anlaşmadan cayamazlar.
3. Anlaşma belgesinde avukatın imzasının bulunması ne işe yarar?
Eğer arabuluculuk görüşmelerine tarafların avukatları katılmış ve anlaşma belgesini arabulucu ile birlikte imzalamışlarsa, bu belge icra edilebilirlik şerhi alınmasına gerek kalmadan doğrudan mahkeme ilamı niteliğindedir. Bu durum, icra sürecini daha da hızlandırır ve mahkemeye gitme zorunluluğunu ortadan kaldırır.
4. Belgede tarafların T.C. kimlik numarası yazılmazsa ne olur?
Tarafların kimliklerinin net tespiti resmi işlemlerin en temel şartıdır. T.C. kimlik numarası veya şirket unvan bilgilerinin eksik olması, belgenin icra edilebilirliğini ortadan kaldırabileceği gibi resmi kurumlarda (tapu, banka vb.) işlem yapılmasını imkansız hale getirir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hukuki süreçlerinizde ve arabuluculuk görüşmelerinde hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
