İlk Arabuluculuk Görüşmesine Gitmemenin Hukuki ve Mali Riskleri
Hukuk sistemimizde uyuşmazlıkların mahkemelere taşınmadan, barışçıl ve hızlı bir şekilde çözülmesi amacıyla arabuluculuk müessesesi (uyuşmazlık çözüm yöntemi) hayati bir rol oynamaktadır. Özellikle iş hukuku, ticaret hukuku ve tüketici hukukundan doğan birçok uyuşmazlıkta dava şartı arabuluculuk (dava açmadan önce kanunen gitmesi zorunlu olan arabuluculuk süreci) mekanizması işletilmektedir. Kanun koyucu, tarafların bu süreci ciddiye almasını ve masaya oturarak çözüm aramasını teşvik etmek amacıyla ilk toplantıya katılımı zorunlu kılmıştır. İlk toplantıya geçerli bir mazeret göstermeksizin katılmamanın kanunda öngörülen çok ağır yaptırımları bulunmaktadır.
Arabulucu tarafından usulüne uygun olarak yapılan davete rağmen taraflardan biri geçerli bir mazeret göstermeden ilk toplantıya katılmazsa, arabuluculuk faaliyeti bu nedenle sonlandırılır. Bu durum arabulucu tarafından son tutanak (arabuluculuk sürecinin ne şekilde sona erdiğini belgeleyen resmi evrak) ile imza altına alınarak kayıt edilir. Toplantıya gelmeyen taraf, uyuşmazlığın sulh (anlaşma) yoluyla çözülmesini engellediği için kanun nezdinde kusurlu kabul edilir. Bu aşamadan sonra uyuşmazlık mahkemeye taşındığında, toplantıya katılmayan tarafı ciddi sürprizler beklemektedir.
Mazeretsiz olarak ilk toplantıya katılmayan tarafın karşılaşacağı en büyük yaptırım, ileride açılacak davada haklı çıksa dahi tüm yargılama giderleri (mahkeme harçları, tebligat, bilirkişi ve keşif ücreti gibi masraflar) ile karşı karşıya kalmasıdır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca normal şartlarda davayı kazanan taraf mahkeme masraflarını karşı taraftan tahsil ederken, arabuluculukta bu kural tamamen tersine döner. İlk toplantıya katılmayan taraf, açılan davanın sonunda tamamen haklı çıksa ve dava kendi lehine sonuçlansa bile, tüm mahkeme masraflarını tek başına ödemek zorunda kalır.
Bununla birlikte, toplantıya katılmayan taraf lehine mahkeme tarafından hiçbir şekilde vekalet ücreti (davayı kazanan tarafın avukatı için karşı taraftan tahsil edilen yasal ücret) hükmedilmez. Yani haklılığınız mahkeme kararıyla tescil edilse bile, arabuluculuk masasına oturmadığınız için hem kendi avukatınızın ücretini ödemek zorunda kalırsınız hem de karşı taraftan yasal vekalet ücreti talep edemezsiniz. Ayrıca, diğer taraf davada kısmen haklı çıksa dahi, sizin katılmamanız nedeniyle ödemek zorunda kaldığı tüm masrafları sizden rücu (geri talep etme) edebilir.
- İlk Toplantıya Katılmamanın Temel Sonuçları:
- Davada tamamen haklı çıksanız bile tüm mahkeme masrafları üzerinizde kalır.
- Lehine hiçbir şekilde karşı taraf vekalet ücretine hükmedilmez.
- Haklılık durumuna bakılmaksızın arabuluculuk ücreti de dahil olmak üzere tüm ek maliyetlerden sorumlu olunur.
- Davayı açan taraf, ilk toplantıya katılmayan taraf yüzünden süreci uzatmak zorunda kaldığı için ek hukuki avantajlar elde edebilir.
Arabuluculuk Son Tutanağının Dava Şartı Olarak Geçerliliği yazımızı okumak için
Olay: İşçi Ahmet Bey, fazla mesai ve kıdem tazminatı alacaklarının ödenmediği gerekçesiyle eski işvereni olan XY Şirketi’ne karşı iş hukuku arabuluculuk sürecine başvurmuştur. Arabulucu, hem Ahmet Bey’e hem de XY Şirketi yetkilisine usulüne uygun davetiye göndererek ilk toplantı gününü tebliğ etmiştir. Ahmet Bey toplantı gününde hazır bulunmuş, ancak XY Şirketi yetkilisi herhangi bir mazeret bildirmeksizin ilk toplantıya katılmamıştır. Arabulucu, şirketin katılım sağlamadığını belirterek süreci anlaşmazlıkla sonlandırmış ve durumu son tutanak ile kayıt altına almıştır.
Yargılama Süreci ve Sonuç: Ahmet Bey, arabuluculuk son tutanağı ile birlikte İş Mahkemesi’nde davasını açmıştır. Yapılan yargılama sonucunda, mahkeme XY Şirketi’nin Ahmet Bey’e herhangi bir borcu olmadığına hükmederek davayı tamamen reddetmiştir. Normal şartlarda davayı kazanan şirketin tüm mahkeme masraflarını işçiden alması gerekirdi. Ancak XY Şirketi arabuluculuk ilk toplantısına mazeretsiz katılmadığı için, mahkeme 6325 sayılı Kanun uyarınca tüm bilirkişi, harç ve tebligat masraflarının davayı kazanan XY Şirketi üzerinde bırakılmasına karar vermiştir. Ayrıca şirket lehine avukatlık vekalet ücretine de hükmedilmemiştir. Şirket, davayı kazanmasına rağmen binlerce liralık masrafı tek başına ödemek zorunda kalmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Arabuluculuk toplantısına geçerli bir mazeretle katılamazsam ne olur?
Eğer toplantı gününde hastalık, kaza veya belgelendirilebilir mücbir bir sebebiniz (elde olmayan zorunlu durumlar) varsa, bu durumu toplantı saatinden önce arabulucuya yazılı olarak bildirmelisiniz. Geçerli bir mazeret sunduğunuz takdirde arabulucu toplantıyı ileri bir tarihe erteleyebilir ve katılamama nedeniyle uygulanan mali yaptırımlarla karşılaşmazsınız.
İlk toplantıya katılmadım ama ikinci toplantıya gitsem cezadan kurtulur muyum?
Kanun, yaptırımı doğrudan ilk toplantı aşamasına bağlamıştır. İlk toplantıya mazeretsiz olarak katılmamanız halinde süreç son tutanakla bitirilir ve ceza mekanizması tetiklenir. Sonradan sürece dahil olmak istemeniz, ilk toplantıya katılmamanın doğurduğu hukuki ve mali sorumlulukları ortadan kaldırmaz.
İhtiyari arabuluculuk toplantısına katılmamanın da aynı cezası var mıdır?
Hayır, bu bahsettiğimiz ağır yaptırımlar yasal olarak gitmekle yükümlü olduğunuz dava şartı arabuluculuk süreçleri için geçerlidir. Tarafların tamamen kendi istekleriyle başvurduğu ihtiyari (gönüllü) arabuluculuk süreçlerinde taraflardan biri masadan kalkarsa veya toplantıya gelmezse bu tarz bir yargılama gideri cezası uygulanmaz.
Arabuluculuk görüşmelerine kendi yerime avukatımı gönderebilir miyim?
Evet, arabuluculuk görüşmelerine bizzat katılmak zorunda değilsiniz. Özel yetki içeren bir vekaletname sunmak şartıyla, baroya kayıtlı uzman bir avukat sizi arabuluculuk masasında yasal olarak temsil edebilir ve adınıza kararlar alabilir. Avukatınızın toplantıya katılması, sizin katılımınızla eşdeğer sayılır ve ceza almanızı engeller.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hukuki süreçlerinizde ve arabuluculuk görüşmelerinde hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
